کبریت ,مستند ,بوده ,تاریخی ,ندارد ,خیلی ,جدایی ناپذیر

منبع سایت نقدسینما

https://moviereviewmag.com/4491



چرا کبریت ؟!

 

آتش همواره در طول حیات بشر جزء جدایی ناپذیر زندگی او بوده حال برای فرار از سرما ، پخت و پز ، استعمال دخانیات و مصارف بسیار دیگر و بی مورد آن را یکی از عناصر اربعه نگفته اند ، حالت ایده آل آغازگر این آتش وسیله ای کوچک و قابل حمل و البته بدون خطر است ، شاید همین "کبریت" چای ، قند ، شکر و "کبریت" روزگاری چهار جزء جدایی ناپذیر سبد خرید هر خانوار بوده اند و در ایران سالها تشکیلاتی به طور ویژه مسئول رسیدگی به امور تولید و توزیع آنها بوده است. نام کبریت توکلی برای همه ما دارای بار نوستالژی خاصی است اما اکثرا چیزی از تاریخ و ماجراهای آن نمی دانیم.

مهران فیروز بخت در "کوپریتو" تاریخچه ی کبریت و حواشی پیرامون آن از اختراع تا امروز را به تصویر کشیده است. همین ابتدا سخن آخر را بگوییم : هدف از ساخت این مستند چه بوده ؟ بیان ارزش کبریت در زندگی ؟ خیر. رسیدن به یک پژوهش اجتماعی از دریچه ی پیشینه ی کبریت ؟ خیر. خاطره بازی برای فعالان صنعت کبریت سازی ؟ خیلی بعید است ! محتمل ترین جواب ، بیان تاریخچه ی کبریت با زبانی شیرین جهت سرگرمی سینمادوستان و جاودانه کردن آن است. اما همینجا مشکل بزرگی پیش می آید مخاطب و حتی منتقد صرفا به عنوان یک تفریح تا آخر ، پای فیلم می نشیند و از اواسط آن ، داستان را هم دنبال نمی کند چون نه کبریت ساز است نه تاریخ دان و مضمون کار برایش دغدغه نیست ، سازنده هم تلاشی در این جهت انجام نمی دهد و مضمون کار تا آخر دغدغه ی خود فیلمساز باقی می ماند. شاید اگر خود کبریت و اهمیتش مسئله بود می توانست با بیانی تصویری از دوران قبل از اختراع آن و مصاعب روشن کردن آتش در آن زمان بیننده را با خود همراه کند اما چیزی که در حال حاضر هدف است صنعت تولید آن در ایران است.

مستند مجموعه ای از تصاویر آرشیوی است که حتی خیلی اوقات به دلیل کم ارتباطیشان به حاشیه می روند ، مثلا صحبت از کبریت مظفرالدین شاه می شود و نمایی بی ارتباط با آن از شاه می بینیم که البته سازنده هم تقصیری ندارد چون از کبریت شاه تصویری در آرشیو موجود نبوده که استفاده کند. مورد قابل توجه دیگر این که عکس نامه های مختلف تاریخی که بیننده متن طولانی هیچکدام آنها را نمی خواند آورده شده که از اساس توجیه سینمایی ندارد و صرفا ابزاری است برای پر کردن تصویر و البته اثبات اسناد سخنان گوینده که تا این حد نیاز به پرداخت ندارد. ایراد دیگری در مستند ، کوهی از نریشن های تاریخی به سوی مخاطب روانه می شود ، هرچند که گویندگان آن خیلی تلاش می کنند که طرز گفتار را از کلیشه دور کنند اما بی اهمیتی موضوع موجب می شود مردم کنجکاوی برای دنبال کردن آن نداشته باشند. پرسش دیگری که پیش می آید این که چرا با وجود سنگینی بسیار کفه ی متون نسبت به تصاویر چرا مستند در مدیوم رادیو یا کتاب ساخته نشده ؟

هیچ شخصیتی در مستند ساخته نمی شود حتی آقای توکلی که انتظار داشتیم مدت بیشتری و با تنوع بیشتری از قصه اش بشنویم چرا که با یک روایت تاریخی سریع روبروییم ، تماشاگر با انبوهی از اسامی روبرو می شود که دقایقی پس از پایان مستند هیچکدام یادش نمی ماند حتی توالی وقایع ، اصلا برایش چه تفاوتی دارد که میرزا مهدی خان یا محسن الدوله چه کرده اند !

 

پارسا زهره ای 20 آذر 95

منبع اصلی مطلب : دیدن
برچسب ها : کبریت ,مستند ,بوده ,تاریخی ,ندارد ,خیلی ,جدایی ناپذیر
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

سبد بلاگ : نقد مستند کوپریتو